Kiedy używamy make?
Make używamy, gdy mówimy o tworzeniu, produkowaniu lub wywoływaniu czegoś nowego. Kiedy efektem naszego działania jest coś konkretnego – produkt, rezultat, reakcja – wybieramy make. To kluczowa zasada, która pomoże Ci w większości przypadków.
Zasada: make = tworzyć coś nowego, produkować rezultat, wywoływać efekt.
Tworzenie czegoś materialnego:
She makes delicious cakes. – Ona robi pyszne ciasta. (tworzy produkt)
This factory makes cars. – Ta fabryka produkuje samochody.
Can you make me a cup of tea? – Czy możesz mi zrobić herbatę?
Wywoływanie reakcji lub efektu:
This song makes me happy. – Ta piosenka sprawia, że jestem szczęśliwy.
Don't make noise! – Nie rób hałasu!
The movie made her cry. – Film sprawił, że płakała.
Jeśli efektem działania jest coś nowego (produkt, dźwięk, emocja) – użyj make. Jeśli wykonujesz czynność lub zadanie – użyj do.
Więcej o kolokacjach i słownictwie znajdziesz w artykule Angielski od podstaw – od czego zacząć.
Kiedy używamy do?
Do używamy, gdy mówimy o wykonywaniu czynności, zadań lub pracy – ogólnie o działaniu, które nie tworzy czegoś materialnego. Chodzi o proces, a nie o efekt końcowy. To właśnie odróżnia do od make.
Zasada: do = wykonywać czynność, zadanie, pracę – skupiamy się na aktywności, nie na produkcie.
Obowiązki i zadania:
I need to do my homework. – Muszę odrobić zadanie domowe.
She does the housework every Saturday. – Ona sprząta dom w każdą sobotę.
Have you done the shopping? – Czy zrobiłeś zakupy?
Praca i aktywności ogólne:
What do you do for a living? – Czym się zajmujesz? (zawód)
I did a lot of work today. – Dziś dużo pracowałem.
He does exercise every morning. – On ćwiczy każdego ranka.
Gdy nie wiesz, czy użyć make czy do, zadaj sobie pytanie: czy powstaje coś nowego? Jeśli tak – make. Jeśli chodzi o wykonanie zadania – do.
Podstawy gramatyki, w tym budowę zdań z do, znajdziesz na stronie Present Simple.
Najważniejsze kolokacje z make
W angielskim istnieją stałe kolokacje z make, których trzeba się po prostu nauczyć na pamięć. Nie da się ich logicznie wywnioskować – to kwestia tradycji językowej. Poniżej znajdziesz najczęściej używane wyrażenia z make.
Decyzje i plany:
make a decision – podjąć decyzję
make a choice – dokonać wyboru
make a plan – stworzyć plan
make an appointment – umówić się na wizytę
make arrangements – poczynić ustalenia
Błędy i komunikacja:
make a mistake – popełnić błąd
make an effort – podjąć wysiłek
make a phone call – zadzwonić
make a suggestion – zasugerować coś
make a complaint – złożyć skargę
make a promise – złożyć obietnicę
Pieniądze i postęp:
make money – zarabiać pieniądze
make progress – robić postępy
make friends – zaprzyjaźniać się
make a difference – mieć znaczenie, zmieniać coś
Kolokacje z make najlepiej uczyć się w gotowych wyrażeniach. Zapisz je na fiszkach i powtarzaj regularnie – to najskuteczniejsza metoda!
Jeśli chcesz poprawić swoje słownictwo, sprawdź też Idiomy angielskie – przykłady i znaczenia.
Najważniejsze kolokacje z do
Podobnie jak make, czasownik do ma swoje stałe kolokacje, które musisz zapamiętać. Większość z nich dotyczy obowiązków domowych, prac i czynności rutynowych. Oto najważniejsze wyrażenia z do.
Obowiązki domowe:
do the dishes – zmywać naczynia
do the laundry – robić pranie
do the ironing – prasować
do the cleaning – sprzątać
do the cooking – gotować
do the shopping – robić zakupy
Nauka i praca:
do homework – odrabiać lekcje
do an exam – zdawać egzamin
do an exercise – robić ćwiczenie
do research – prowadzić badania
do business – prowadzić interesy
do a course – robić kurs
Inne ważne wyrażenia:
do your best – dać z siebie wszystko
do someone a favour – wyświadczyć komuś przysługę
do damage – wyrządzić szkodę
do well / badly – radzić sobie dobrze / źle
Zauważ wzorzec: do częściej łączy się z obowiązkami i zadaniami, a make z tworzeniem i produkowaniem. Ta zasada działa w 80% przypadków!
Więcej o nauce słownictwa przeczytasz w artykule Angielski od podstaw na naszym blogu.
Wyjątki i trudne przypadki
Niestety, nie wszystkie kolokacje z make i do dają się logicznie wyjaśnić. Istnieją wyjątki, które łamią ogólne zasady i trzeba je po prostu zapamiętać. Oto najczęstsze pułapki, na które warto uważać.
Pozornie nielogiczne kolokacje z make:
make the bed – ścielić łóżko (nie tworzysz łóżka, a mimo to make!)
make sure – upewnić się
make time – znaleźć czas
make do (with) – radzić sobie (z tym, co mamy)
Do w znaczeniu ogólnym:
Gdy mówimy ogólnie o czynności, używamy do:
What are you doing? – Co robisz? (ogólne pytanie)
I have nothing to do. – Nie mam nic do roboty.
What did you do yesterday? – Co robiłeś wczoraj?
Porównaj pary, które łatwo pomylić:
do exercise (ćwiczyć fizycznie) vs make an exercise (BŁĄD! nie istnieje)
do business (prowadzić interesy) vs make a deal (zawrzeć umowę)
make a list (stworzyć listę) vs do a test (robić test)
Na egzaminie ósmoklasisty i maturze kolokacje z make i do pojawiają się bardzo często. Naucz się tych wyrażeń na pamięć!
Przeczytaj również o innych trudnych parach wyrazów, np. najczęstsze błędy w Present Simple.
Ćwiczenia i podsumowanie
Czas sprawdzić swoją wiedzę! Poniżej znajdziesz krótkie podsumowanie zasad oraz wskazówki, jak ćwiczyć kolokacje z make i do w praktyce. Pamiętaj – regularne powtórki to klucz do sukcesu.
Podsumowanie zasad:
1. Make = tworzenie, produkowanie, wywoływanie efektu
2. Do = wykonywanie czynności, zadań, obowiązków
3. Kolokacje trzeba uczyć się na pamięć – nie zawsze są logiczne
4. W razie wątpliwości – sprawdź w słowniku kolokacji!
Sprawdź się – uzupełnij make lub do:
1. Can you ___ me a favour? (do)
2. She ___ a terrible mistake. (made)
3. I need to ___ the laundry. (do)
4. He ___ a lot of money last year. (made)
5. We should ___ our best. (do)
6. Don't ___ so much noise! (make)
Najlepszy sposób na naukę kolokacji to regularne ćwiczenia. Rozwiązuj quizy z gramatyki na DarmowyAngielski.pl i czytaj artykuły na naszym blogu. Twórz też własne zdania z nowymi wyrażeniami!
Kontynuuj naukę gramatyki: sprawdź wszystkie tematy gramatyczne lub przeczytaj o najczęstszych błędach w Present Simple.
